Trendovi u pet ključnih područja istraživanja stomatološke anksioznosti

Fraser Macdonald, Dental Tribune International

čet. 12 februar 2026

Podeli

Sačuvaj

TAJPEJ, Tajvan: U protekle tri decenije došlo je do naglog porasta istraživanja stomatološke anksioznosti, što odražava rastuće prepoznavanje njenog uticaja na oralno zdravlje i ponašanje pacijenata. Veliki bibliometrijski pregled više od 1.500 naučnih radova mapirao je kako se ovo područje razvijalo, otkrivajući jasne tematske prioritete i pomeranje kliničkog fokusa. Zajedno, ovi trendovi pokazuju disciplinu koja ide dalje od opisa prema prevenciji, personalizaciji i multidisciplinarnom pristupu.

U osnovi literature leži tema etiologije i faktora rizika, koja ostaje najupornija istraživačka tema. Rane studije su se uveliko fokusirale na traumatična stomatološka iskustva, razloga za pojavu straha i osobine ličnosti. Noviji radovi proširuju objektiv kako bi uključili širu psihološku ranjivost, anksioznost zbog zdravlja uopšte i društvene determinante, kao što su socio-ekonomski status i pristup terapiji. Ova promena odražava rastuće razumevanje da je stomatološka anksioznost obično multifaktorijalna i razvija se kroz interakciju bioloških, psiholoških faktora, kao i faktora okoline.

Istraživanje kliničke slike i posledica bila je druga glavna tema. Studije dosledno povezuju visoku anksioznost s izbegavanjem terapije, odgođenim dolaskom i lošijim ishodima oralnog zdravlja. Odrasli sa dugotrajnom anksioznošću često se javljaju kasno sa već uznapredovalom bolešću, dok stariji pacijenti mogu iskusiti složenu anksioznost zbog pada kognitivnih funkcija ili složenih medicinskih potreba. Literatura sve više definiše stomatološku anksioznost kao pokretač nejednakosti u zdravlju.

Treća dominantna tema bila je prevalencija i alati za procenu. Velike populacijske studije utvrdile su da je stomatološka anksioznost jedan od najčešćih specifičnih strahova, a teški oblici pogađaju klinički značajnu manjinu pacijenata. To je potaknulo razvoj i validaciju instrumenata za skrining, od kratkih pitanja sa jednim elementom do nijansiranijih psihometrijskih skala. Pouzdana procena se sada smatra ključnom za rano identificikovanje pacijenata u riziku i prilagođavanje puteva terapije u skladu s tim.

Možda najdinamičnije područje istraživanja odnosi se na lečenje i preventivne intervencije - četvrtu glavnu temu. Dok farmakološko lečenje i sedacija ostaju važni, baza dokaza se odlučno proširila prema nefarmakološkim pristupima. Kognitivno-bihevioralna terapija zauzima istaknuto mesto, uz tehnike izlaganja, strategije opuštanja i komunikacijski zasnovano bihevioralno upravljanje. U novije vreme, istraživanja su ispitivala dodatne metode poput distrakcije virtualnom stvarnošću, muzike i aromaterapije, koje se koriste uz strategije upravljanja anksioznošću, signalizirajući prelazak na jeftinije, pacijentu prilagođene intervencije koje se mogu inkorporisati u rutinsku praksu.

Peta glavna tema, dečija stomatologija, ističe se kao konzistentno snažno i posebno istraživačko područje. Dečija stomatološka anksioznost se shvata i kao klinički izazov i kao preventivna prilika. Studije naglašavaju rana pozitivna stomatološka iskustva, uključivanje roditelja i tehnike "vođenog" ponašanja poput "reci-pokaži-uradi". Trajni fokus na pedijatrijsku populaciju odražava konsenzus da sprečavanje anksioznosti u detinjstvu može biti najefikasnija dugoročna strategija za smanjenje njenog opterećenja u stomatologiji za odrasle.

Zajedno, ovih pet tema ilustruju polje koje je brzo sazrelo. Istraživanje stomatološke anksioznosti proširilo se dalje od opisivanja i kvantifikacije anksioznosti; sada ono informiše kako kliničari skrininguju, komuniciraju i intervenišu u različitim grupama pacijenata. Broj publikacija o istraživanju stomatološke anksioznosti nastavlja da raste globalno. Za praktičare, stalni izazov će biti prevođenje ove rastuće baze dokaza u svakodnevnu stomatološku trerapiju koja uzima u obzir i stomatološku anksioznost.

Članak pod naslovom “Publication performance and trends in dental anxiety research: A comprehensive bibliometric analysis” objavljen je 19. januara 2026. godine u onlajn izdanju časopisa International Journal of Dentistry.